Bài học 62: Sự Đến Và Đi Của Ê-sai

SỰ GỌI ĐẾN VÀ SAI ĐI CỦA ÊSAI

Các tiên tri được chia làm hai thành phần, “đại tiên tri” và “tiểu tiên tri”. Danh hiệu nầy không ám chỉ “đại tiên tri” thì cao hơn “tiểu tiên tri”. Sự khác biệt nầy thuộc vào độ dài cua sach ma ho viết. Khi chúng ta suy nghĩ về “đại” hay “tiểu” tiên tri thì Êsai chính là một “đại” tiên tri vì sách của ông dài nhất trong tất cả các sách tiên tri.

Êsai xuất thân từ giới quý tộc. Truyền thống Rabi cho chúng ta biết rằng ông có bà con bên nội với vua Ôxia và vua Giôách. Chức vụ Êsai trải qua nhiều đời vua, di sản vương tộc của ông là sự chuẩn bị tốt cho chức vụ mà Đức Chúa Trời kêu gọi.

Một Số Cái Nhìn Cốt Lõi Mang Tính Lịch Sử

Vì đây là sự khảo sát Kinh thánh một cách thực tế và hết lòng, nên có một vài bối cảnh lịch sử mà bạn cần phải lưu ý để hiểu về sứ điệp của các tiên tri. Trong thời các tiên tri sống, rao giảng, viết sách, và thi hành chức vụ (khoảng từ 800 TC đến 400 TC) thì có ba thế lực lớn: Đế quốc Asyri xâm lược Vương quốc phía Bắc của Ysơraên; Đế quốc Babylôn, xâm lược và cai trị Vương quốc phía Nam của Giuđa sau khi họ chinh phục đế quốc Asyri, và Mêđi-Batư xâm chiếm Babylôn.

Êsai sống vào thời kỳ Asyri thống trị các thế lực trên thế giới. Trước khi Asyri xâm chiếm Vương quốc phía Bắc và kinh đô Samari, mười chi phái phía Bắc được gọi là “Ysơraên”, Ysơraeân bị bắt làm phu tù và không còn được nhắc đến nữa. Nhiều bài giảng của Êsai đã cảnh báo Vương quốc phía Bắc rằng cuộc xâm lược của người Asyri đang đến gần, đó là sự đoán phạt của Đức Chúa Trời về tội thờ hình tượng.

Sau khi xâm chiếm Vương quốc phía Bắc, bắt mười chi phái nầy làm phu tù, người Asyri quay về phía Nam và xâm lược Vương quốc phía Nam. Ho chiếm lấy bốn mươi sáu thành cua Giuđa. Quan đội Asyri càng lúc càng tiến gần đến thành Gierusalem, bat hai trăm ngàn tu binh đem   ve   Asyri.   Tuy   nhiên,   khi   quan   đội   Asyri   tiến   đến   thành Giêrusalem, thì chức vụ tiên tri của Êsai bắt đầu tỏa sáng.

Lúc  đó  vua  của  Vương  quốc  Giuđa  phía  Nam  là  Êxêchia,  mot người tin kính và là một chiến sĩ cầu nguyện, là trước giả của mười Thi thiên. Khi quân Asyri tiến đến cổng thành Giêrusalem, vị tướng của chúng lớn tiếng lăng mạ những người giữ thành, kêu gọi dân Giuđa đầu hàng.

Trong khi vua Êxêchia ở trong đền thờ kêu xin Đức Chúa Trời giải cứu cho dân Ngài, thì Êsai có một khải tượng. Do vậy, ông vào trong đền thờ và nói với Êxêchia rằng sự giải cứu đang đến gần vì Đức Chúa Trời đã nghe lời cầu xin của vua. Êsai nói với vua rằng quân đội Asyri sẽ nhận được lịnh rút quân. Va khi về đến Asyri, vị tướng của họ sẽ bị giết.

Đêm hôm đó, 185.000 quân Asyri bị chết trong trại quân của họ vì một căn bịnh truyền nhiễm. Sáng hôm sau, phát hiện ra điều nầy, quân đội Asyri liền quay về nhà. Khi chúng về đến Asyri, lời tiên báo của Êsai liền được ứng nghiệm, vị tướng kia bị hai con trai mình sát hại. Nói theo cách loài người, thì ban co thể nói rằng nếu không được tác động bởi chức vụ cua Esai, thì người Asyri đa thôn tính va hủy diệt cả hai Vương quốc, phía Bắc và phía Nam.

Êsai cho chúng ta một trong những tấm gương quan trọng nhất của Kinh thánh về việc tiên báo của một vị tiên tri. Ông tiên báo quân Pherơsơ sẽ xâm chiếm Babylôn, rồi Siru Đại đế cho phép các phu tù hồi hương để xây dựng đền thờ. Ông nhắc đến tên Siru hai lần và nói trước về sự kiện vĩ đại nầy trong lịch sử dân Do thái.

Truyền thuyết kể rằng các trưởng lão Giuđa bị phu tù đã trình sư điệp của Êsai lên vua Siru, và lời tiên tri lạ lùng nầy đã làm lay chuyển Siru đến nỗi ông đã ban ra một chiếu chỉ khác thường. Không những ông đồng ý cho phép họ hồi hương mà còn đóng góp vật chất để tái thiết đền thờ. Lời tiên báo của tiên tri Êsai ứng nghiệm chính xác, khi Pherơsơ xâm chiếm Babylôn, việc đầu tiên Siru đại đế thực hiện là ban hành chiếu chỉ cho các phu tù Giuđa được trơ ve Gierusalem va tai thiết đền thờ (Êsai 44:28-45:7; Exơra 1:2-4).

Một Nhà Rao Giảng Vĩ Đại

Êsai ắt hẳn là một nhà rao giảng vĩ đại. Theo Chúa Jêsus thì Giăng Báptít là vị tiên tri lớn nhất do người nữ sanh ra (Luca 7:28). Tuy nhiên, chúng ta biết rằng khi Giăng rao giang trong sa mac, thì ông đa giang bài giảng của Êsai (Luca 3:4). Khi vị “tiên tri lớn nhất do người nữ sanh ra” trình bày bài giảng của Êsai, thì có thể nói Êsai là “tiên tri của các tiên tri”. Êsai rao giảng ít nhất trong năm mươi năm, có thể là sáu mươi năm. Ông sống trong khoảng năm đời vua Giuđa và sáu đời vua Ysơraên. Cho dù ông nói rất nhiều việc xảy ra cho Vương quốc phía Bắc bởi người Asyri, song công việc chủ yếu và lòng quan tâm thì lại hướng về Vương quốc phía Nam Giuđa.

Nếu bạn muốn biết bối cảnh lịch sử của sách Êsai, hãy đọc cẩn thận các câu mở đầu của lời tiên tri nầy. Các sách tiên tri thường xác định niên đại một tiên tri qua việc ký thuật cho chúng ta biết người ấy đã sống và thi hành chức vụ dưới đời vua nào. Các vị vua cai trị trong thời Êsai, có vua tốt và cũng có vua gian ác nữa. Một trong các vua gian ác là Manase, theo truyền khẩu là người đã giết Êsai bằng cách cưa làm hai. Nhiều học giả tin rằng sự tuận đạo của Êsai được mô tả trong chương nói về đức tin của cac anh hùng đức tin trong Cựu ước, họ đã bị “cưa làm hai”(Hêbơrơ 11:37).

Sự Phân Chia Sách

Sách Êsai được chia cách hợp lý như sau: Ba mươi chín chương đầu là sứ điệp liên quan đến việc cảnh báo dân sự về thảm họa xâm lược và bị phu tù dưới tay người Asyri. Hai mươi bảy chương sau là sứ điệp chữa lành và an ủi. Gần như ba mươi chín chương đầu của Êsai là “cuộc giải phẫu thuộc linh”, và hai mươi bảy chương sau là sự hồi phục sau khi “giải phẫu”.

Cách phân chia sáu mươi sáu chương của sách Êsai khiến chúng ta nghĩ là có sự tương đồng nào đó giữa sách nầy của Kinh Thánh với chính Kinh thánh. Hãy nghĩ đến sư tương đồng đay ly thú nầy: có sáu mươi sáu chương trong sách Êsai; cũng có sáu mươi sáu sách trong Kinh thánh. Sách Êsai được chia làm hai phần, với ba mươi chín chương và hai mươi bảy chương. Kinh thánh cũng được chia làm hai phần, Cựu ước có ba mươi chín sách, và Tân ước có hai mươi bảy sách. Phần đầu của sách Êsai giống Cựu ước, với nhiều lời cảnh báo nghiêm khắc và sứ điệp trừng phạt, bày tỏ tình trạng thực tế của con người và con người có thể tìm được giải pháp trong Đức Chúa Trời.

Phần thứ hai của sách Êsai lại giống Tân ước, trong đó đem lại sự an ủi và hy vọng cho những người hướng sự quan tâm về nhu cầu của họ vào Đấng Cứu Chuộc vì họ đã đọc phần “Cựu ước” của sách Êsai là phần chỉ dẫn phương cách đến với Đấng Cứu chuộc. Cựu ước bắt đầu với chữ “Ngươi ở đâu?”(Sáng thế ký 3:9). Tân ước bắt đầu với câu hỏi: “Ngài ở đâu?”(Mathiơ 2:2). Hai phần của sách Êsai hướng sự quan tâm của chúng ta về Đấng Cứu Chuộc và giới thiệu về Người Đầy Tớ chịu thương khó trong chương năm mươi ba.

Sự Kêu Gọi Êsai

Hai phần trong sách Êsai giúp chúng ta hiểu về chính con người, cũng như chức vụ và sứ điệp của ông. Trong chương sáu, mô tả về sự kêu gọi, hay là sứ mệnh của Êsai. Trong Kinh thánh, tất cả dân sự của Đức Chúa Trời đến với Ngài cũng đầy ý nghĩa như khi họ ra đi cho Ngài. Chương sáu của sách Êsai diễn tả kinh nghiệm về sự kêu gọi và sự ra đi của ông cho Đức Chúa Trời.

Khi  Êsai  kinh  nghiệm  sư  kêu  gọi,  ông  nghe  tiếng  Đức  Chúa  Trơi phán: “Ta sẽ sai ai đi? Ai sẽ đi cho chúng ta?”(8). Để đáp ứng, Êsai bày tỏ sự thuận phục: “Có tôi đây, xin hãy sai toi!” Gương mẫu nầy rất rõ ràng trong Kinh thánh. Tất cả dân sự của Đức Chúa Trời đến với Ngài đe nhận một sư mệnh va ra đi cho Ngai.

Đức Chúa Trời giải thích cho Êsai: “Hỡi Êsai, dân sự sẽ không lắng nghe ngươi. Mục đích đi ra của ngươi không phải là làm cho chúng nó hồi tâm. Chúng nó đã chọn con đường lìa bỏ Ta. Nhưng Ta muốn người đi, bởi vì Ta muốn họ nghe sứ điệp của Ta”. Đó quả là một sự khắc nghiệt cho người rao giảng. Bạn hãy tưởng tượng một người rao giảng suốt năm mươi hoặc sau mươi năm mà không hề có một người nào đáp ứng!

Sư tận tụy trong sư mạng của Êsai la điều đáng kinh ngạc. Ong chỉ hỏi một cách đơn giản: “Đen bao giơ thì ho san long lắng nghe?” Đức Chúa Trời tra lời: “Cho đen chưng cac thanh bị hoang vu, không co dân ở, nhà không có người, và đất đã nên hoang vu cả; cho đến chừng Đức Giêhôva dời dân đi xa, và trong xứ rất là tiêu điều”(6:11-12). Sự thuận phục của Êsai chính là tấm gương cho hết thảy chúng ta. Thật ra, sự thuận phục của tất cả các tiên tri nầy chính là bài giảng vĩ đại nhất mà họ rao giảng. Họ kết ước với Đức Chúa Trời, Đức Chúa Trời sai họ đi, thế là họ đi. Khi họ ra đi, điều quan trọng đó là giữ lòng trung thành với Đức Chúa Trời và làm trọn phận sự mà Ngài sai phái.

Phận sự của chúng ta là làm những gì Đức Chúa Trời kêu gọi và sai phái, kết quả sự vâng lời của chúng ta là việc của Ngài. Chỉ có Ngài, Đức Thánh Linh, có thể làm cho kết quả. Phận sự của chúng ta là trung tín. Sanh ra kết quả là trách nhiệm của Đức Chúa Trời. Phận sự của chúng ta là hãy hết lòng làm những gì Đức Chúa Trời muốn chúng ta làm.

Mục sư Dick Woodward

Nguồn: mbc.icm.org