Môn Đồ Hóa Muôn Dân

Bài học 17: Kêu Gọi Kết Ước

Tân Ước Lược Khảo

Những lời lẽ khó hiểu nhất của Chúa Giê-xu là ở trong Ma-thi-ơ 21 khi Chúa báo cho các lãnh đạo tôn giáo rằng vì họ không mang đến kết quả cho vương quốc, vương quốc sẽ được cất khỏi họ và ban cho những ai có kết quả.Chúa Giê-xu dạy các môn đệ Ngài cần có một tấm lòng tôi tớ và kết ước đi theo Ngài bằng mọi giá. Tinh thần môn đệ và sự kết ước cao độ này vẫn còn áp dụng cho những môn đệ của Ngài ngày nay.

NHỮNG SỰ DẠY DỖ QUÝ BÁU CỦA CHÚA JÊSUS TRONG SÁCH MATHIƠ

 Lời Mời Gọi Vĩ Đại Khác

“Hỡi những kẻ mệt mỏi và gánh nặng, hãy đến cùng Ta, Ta sẽ cho các ngươi được yên nghỉ. Ta có lòng nhu mì, khiêm nhường; nên hãy gánh lấy ách của Ta, và học theo Ta; thì linh hồn các ngươi sẽ được yên nghỉ. Vì ách Ta dễ chịu và gánh Ta nhẹ nhàng” (Mathiơ 11:28:30).

Như chúng ta đã thấy ở phần kết luận bài giảng vĩ đại nhất của Chúa Jêsus, Ngài thường chuyển sự dạy dỗ của Ngài thành sự phán quyết nào đó bằng cách đưa ra lời mời gọi. Đây là một trong số những lời mời gọi vĩ đại nhất của Ngài, lời mời dành cho tất cả những ai đang mang gánh nặng bằng chính sức riêng của mình. Những gánh nặng ấy sẽ trở nên nặng hơn và khiến cho họ đuối sức. Lời mời của Chúa là hãy mau đến với Đấng Christ, trao cho Ngài gánh nặng ấy, tìm cho mình sự yên nghỉ của tâm hồn thì họ sẽ thấy cuộc sống mình dễ chịu và gánh nặng được nhẹ nhàng.

Lần đầu nghe có vẻ như là chúng ta chỉ cần đơn giản chạy đến với Chúa và Ngài ban sự yên nghỉ thay cho gánh nặng của chúng ta. Tuy nhiên, khi chúng ta xem xét lời mời nầy kỹ lưỡng hơn, chúng ta sẽ thấy Ngài đang mời chúng ta đến và học hỏi. Chúng ta được mời đến để học biết về gánh nặng, về tấm lòng và về ách của Ngài.

Không ai từng mang gánh nặng hơn là gánh nặng mà Chúa Jêsus đã mang trên đất nầy.Vậy mà tôi lại nghe Ngài nói: “Gánh của Ta nhẹ nhàng”. Nếu chúng ta muốn tìm kiếm sự yên nghỉ cho linh hồn và để gánh nặng của mình được nhẹ nhàng, thì Chúa dạy chúng ta rằng phước cho người nhu mì, Ngài mời gọi chúng ta hãy học hỏi về tấm lòng nhu mì khiêm nhường, hạ mình của Ngài.

Sau đó Ngài mời chúng ta đến để học biết về ách của Ngài. Chúng ta được mời đến tiếp nhận những nguyên tắc thuộc linh của Chúa Jêsus Christ, và cùng mang ách với Đấng Christ như các đồ đệ của Ngài vậy. Chìa khóa giúp chúng ta hiểu biết lời mời nầy là hãy xem xét ý nghĩa Chúa muốn nói đến khi Ngài mời chúng ta nhận lấy “ách” của Ngài trên đời sống chúng ta.

Ách không phải là gánh nặng nhưng nó là công cụ để có thể giúp ta cởi bỏ gánh nặng. Hãy thử hình dung ra một chiếc xe bò chở đầy hàng hóa. Sau đó hãy tưởng tượng rằng bạn muốn tháo con bò ra khỏi xe. Lúc ấy bạn có thể nhận thấy được mục đích của cái ách. Bất cứ một con bò nào cũng không đủ trí thông minh và biết tuân theo nguyên tắc kéo xe, nhưng nó có thể được mang ách để kéo chiếc xe ấy. Ách là một công cụ có thể khiến cho con bò làm được những điều không thể và giúp nó di chuyển được cả chiếc xe bò.

Cũng một thể ấy, sự dạy dỗ và cac nguyên tắc thuộc linh khac cua Chúa Jêsus chính là “cái ách” có thể làm cho chúng ta cởi bỏ được những gánh nặng trong cuộc sống. Đó là điều Chúa muốn nói khi Ngài phán hứa với chúng ta rằng sự chấp nhận ách của Ngài sẽ khiến đời sống chúng ta dễ chịu, các gánh nặng của chúng ta sẽ trở nên nhẹ nhàng bởi vì chúng ta được cùng mang ách chung với Ngài.

Lời mời vĩ đại nầy là hãy đến với Đấng Christ. Ngài không mời chúng ta đến nhà thờ, cũng không mời đến với bài học Kinh thánh, hay là đến với những nhà tài trợ tài chánh, các buổi hội họp, hoặc đến với một trong số rất nhiều những chức vụ trong Hội thánh, là tất cả những điều được cho là sẽ đưa chúng ta đến với Đấng Christ. Lời mời ở đây chính xác là hãy đến với Chúa. Ngài đang mời chúng ta đến để thiết lập mối tương giao với Ngài. Ngài cũng mời chúng ta đến để đối mặt với cuộc sống như Ngài đã đối mặt. Nếu chúng ta nhìn thấy được cuộc sống qua các giá trị và nguyên tắc thuộc linh của Ngài thì chúng ta sẽ có lời hứa của Chúa rằng chúng ta sẽ tìm được sự yên nghỉ cho linh hồn mình, sẽ được giảm nhẹ gánh nặng và cuộc sống không còn phải lao khổ cố sức nữa nhưng được trở nên dễ chịu bởi vì chúng ta đã được mang ách trong mối tương giao với Chúa.

Nước Thiên Đàng Trở Thành Hội thánh (Mathiơ 16:13-23)

Đây là sứ điệp rất quan trọng trong các sách Phúc âm, bởi vì đó là lần đầu Chúa Jêsus đề cập đến từ “Hội thánh”. Ngài và Giăng Báptít đã bắt đầu thi hành chức vụ bằng việc rao giảng Tin lành về Nước Đức Chúa Trời. Khi ở trên núi và trong các ẩn dụ của Ngài, Ngài đã công bố Phúc âm của nước thiên đàng, tức là Nước Trời. Trong trường hợp nầy, Chúa tuyên bố rằng Ngài sắp sửa xây dựng Hội thánh Ngài và các cửa địa ngục không cách gì có thể cản trở được Ngài tiến hành việc ấy. Ngài cũng cho biết Ngài sẽ xây dựng Hội thánh Ngài trên sứ đồ Phierơ.

Bối cảnh của lời rao báo nầy là khi Chúa Jêsus hỏi các sứ đồ: “Vậy các ngươi nói Ta là ai?” Phierơ đáp: “Ngài là Đấng Christ!” Sự xưng nhận nầy của Phierơ rất quan trọng. Và sự đáp lại của Chúa Jêsus qua sự xưng nhận của Phierơ thậm chí còn quan trọng hơn. Để diễn giải và tóm tắt sự đáp lại đó của Chúa, chúng ta có thể nghe như thể Chúa Jêsus nói thế nầy: “Hỡi Simôn! Không phải tự ngươi nhận ra điều đó đâu! Mà là do chính Cha Ta là Đấng đã bày tỏ cho ngươi biết! Ta sẽ xây Hội thánh Ta trên một phép lạ là một con người như ngươi, Phierơ, có thể nói ra những điều kỳ diệu!– Peter, because the power within and behind My Church will be the Holy Spirit!” Người bình thường sẽ làm được những việc phi thường, vì họ được Đức Thánh Linh ở cùng. Quyền lực của địa ngục sẽ không thể nào đánh bại được Hội thánh ấy, bởi vì quyền năng ở trong và ở phía sau Hội thánh của Ta chính là Đức Thánh Linh!”

Mặc dù đây là một lối nói rất khó hình dung, nhưng chúng ta đừng nên xem đó như là sự mâu thuẩn. Chúa Jêsus đang xây dựng vương quốc hay xây dựng Hội thánh? Không phai Ngài chỉ xây một trong hai, hoặc là Vương quốc hoặc là Hội thánh, mà là Ngài đang xây dựng cả hai. Vương quốc là sự thể hiện ý muốn của Chúa trên đất đã thể hiện trên thiên đàng. Còn Hội thánh cũng sẽ giống như vậy khi thực sự là Hội thánh của Ngài, thực hiện và hoàn tất ý muốn Ngài trong thế gian.

Sứ điệp nầy cũng thật khác thường, vì khi Chúa Jêsus chia sẻ sứ mạng về sự chết của Ngài tại Giêrusalem. Phierơ đã lên tiếng can ngăn Ngài! Ngay lúc ấy Chúa Jêsus liền quay sang Phierơ, người mà mới gần đây thôi, Đức Chúa Trời muốn dùng ông như là ống dẫn để công bo Lời của Ngai, Ngai gọi ông la “Satan!” Chúa Jêsus nói cho ông biết rằng ông ta đang cản đường Chúa, đang ngăn cản ý chỉ Đức Chúa Trời, và thay vì bày tỏ ý muốn Đức Chúa Trời, thì ông lại đi theo ý của Satan!

Cuộc trao đổi đáng ngạc nhiên giữa Chúa Jêsus và Phierơ ro rang dạy rằng chúng ta chỉ là những con người bình thường, nhưng qua chúng ta, những điều kỳ diệu có thể được thực hiện bởi Đức Thánh Linh. Cuộc trao đổi sống động nầy còn dạy về sự đối lập đáng sợ! Chúng ta có thể làm một ống dẫn để qua đó ý chỉ của Chúa bị ngăn trở nhưng ý muốn của Satan lại được thực hiện trên đất nầy. Và cả hai khả năng đều có thể xảy ra trên cùng một người về một vấn đề nào đó chỉ trong vòng vài phút!

Chúng Ta Thường Nói Chúa Jêsus Là Ai?

Câu chuyện kể rằng Chúa Jêsus nửa đêm quay lại trước cổng của một trường thần học. Ngài bấm chuông, và khi thấy thầy hiệu trưởng ra mở cổng, Chúa Jêsus hỏi: “Ngươi hãy cho biết Ta là ai?” Vị hiệu trưởng trả lời: “Ngài là cội nguồn có liên quan đến sự tồn tại của chúng tôi. Ngài là sự cứu vớt mà tất cả chúng tôi đã xác định rõ trong các mối tương giao cá nhân!” Chúa nói: “Vậy sao?” Thật vô cùng quan trọng đối với chúng ta khi chúng ta được trả lời câu hỏi mà Chúa Jêsus đã hỏi các sứ đồ. Chúng ta cần phải biết rằng Ngài là Chúa Jêsus, là Christ, Đấng Mêsi, Đấng Cứu Chuộc và cũng chính là Chúa Cứu Thế của thế gian.

Triết Lý Về Sự Lãnh Đạo Của Chúa Jêsus (Mathiơ 23:1-12)

Phân đoạn Kinh thánh nầy trình bày triết lý về sự lãnh đạo mang tính cách mạng của Chúa Jêsus. Sự dạy dỗ nầy rất giống sự dạy dỗ trước đây của Chúa Jêsus, khi Ngài khuyên bảo các môn đồ phải phục vụ lẫn nhau, ngay cả chính Ngài cũng hòa mình phục vụ họ (Mathiơ 20:20-28). Ngài cũng bày tỏ và dạy lẽ thật giống thế nầy khi rưa chan cho các môn đo tại phòng cao (Giăng 13:1-17), thậm chí Ngai còn bày tỏ một cách đặc biệt hơn trong trường hợp nầy khi Ngài giải thích rõ ràng rằng cơ cấu lãnh đạo của vương quốc Ngài (Hội thánh) phải được xây dựng trên nền tảng là sự phục vụ và sự khiêm nhường.

Nếu chúng ta thực hiện nghiêm túc triết lý về sự lãnh đạo nầy trong Hội thánh ngày nay, thì chúng ta sẽ thấy trong cả thế gian nầy chẳng có tổ chức nào giống như Hội thánh của chúng ta cả. Theo sự dạy dỗ nầy và sự dạy dỗ trong Mathiơ 20, chúng ta thấy Hội thánh Chúa là một cộng đồng thuộc linh độc nhất vô nhị, là tổ chức không có “địa vị cao, thấp” như các tổ chức khác trong trần gian.

Ở đây, Chúa Jêsus đưa ra ba điều cấm cụ thể. Trong khi công bố về triết lý lãnh đạo của Ngài, Ngài dùng hình ảnh các thầy thông giáo và người Pharisi để giúp các sứ đồ nghe ba điều cấm nầy. Các thầy thông giáo và người Pharisi phản bác mọi điều Chúa Jêsus tin và dạy dỗ về triết lý lãnh đạo của Ngài. Họ thích nhấn mạnh “địa vị cao, thấp” và chính họ ở vào “địa vị cao trọng”, còn những người khác thì ở “địa vị thấp hèn”. Họ thích ngồi chỗ cao nhất tại đám tiệc, thích được người ta chào hỏi nơi công cộng và gọi họ là “thầy” (Rabbi), là “giáo sư”, là “Cha”.

Sau khi dùng hình ảnh những nhà lãnh đạo tôn giáo nầy làm thí dụ, Chúa Jêsus mô tả ba điều cấm trong tổ chức cơ cấu lãnh đạo của Hội thánh. Ngài bảo chúng ta đừng để người khác gọi mình là “Thầy”, là “Chủ”– bởi vì chúng ta chỉ có duy nhất một Thầy là Đấng Christ và tất cả chúng ta đều có cùng địa vị giống nhau là anh em! Trong cùng ngữ cảnh nầy, Chúa Jêsus cũng phán dạy chúng ta không được để bất cứ ai gọi chúng ta là “Cha” hoặc “Thầy”. Có một số bản dịch gọi từ “Thầy” là “nhà lãnh đạo”. Cụ thể của sự dạy dỗ nầy cho thấy Cha bạn là Đức Chúa Trời; Giáo Sư hoặc Đấng Lãnh Đạo của bạn là Đấng Christ, còn bạn và hết thảy những người khác có cùng địa vị như nhau đều là anh em!

Chúng ta cần phải áp dụng triết lý lãnh đạo của Chúa Jêsus vào cơ cấu lãnh đạo Hội thánh chúng ta ngày nay như thế nào? Đối với tôi, tôi thấy rất khó mà hiểu “địa vị cao, thấp” được nhấn mạnh trong một số ban ngành của Hội thánh ngày nay. “Địa vị xã hội” ngoài đời thường biểu hiện bằng trang phục và những phù hiệu, biểu tượng của cấp bậc, chức vụ để nói lên rằng người nầy có địa vị tốt hơn, cao hơn, hoặc giá trị hơn người kia, và tình trạng nầy ngày nay rất phổ biến trong một số bộ phận của Hội thánh mang tính tổ chức giống như trong quân đội. Chúa Jêsus dạy rằng cơ cấu tổ chức lãnh đạo của Hội thánh thì không giống như vậy (Mathiơ 23:11-12; Gia 2:1-9).

Bài Giảng Trên Núi Ôlive (Mathiơ 24-25)

Đây là bài giảng của Chúa Jêsus, đề cập đến Sự Tái Lâm của Ngài và sự chung kết của thế giới. Tương tự bài giảng trên Phòng Cao, bài giảng nầy cũng được nhập đề bằng một cuộc đối thoại và có lẽ còn có nhiều cuộc đối thoại nữa trong bài giảng. Ngài và các sứ đồ đang đến thăm Đền thờ Salômôn, các sứ đồ có một vài ý kiến nhận xét về vẻ đẹp uy nghi của Đền thờ. Chúa Jêsus đáp lại lời họ rằng rồi đây khi thì giờ đã điểm, sẽ không còn hòn đá nào chồng trên hòn đá khác trong ngôi Đền thờ vĩ đại đó.

Các sứ đồ hỏi Ngài ba câu hỏi: “ Bao giờ thì những điều nầy sẽ xảy ra? Dấu hiệu nào cho biết Ngài sẽ tái lâm? Và có điềm gì báo trước sự tận thế? Khi bạn nghiên cứu bài giảng nầy của Chúa Jêsus, hãy dùng ba câu hỏi nầy của các sứ đồ và những câu trả lời của Ngài cho ba câu hỏi đó, để phát thảo nên những nét đại cương của bài giảng có ý nghĩa sâu sắc nầy cho mình.

Sự Tái Lâm của Đấng Christ không phai chỉ là một biến cố mà là một chuỗi của nhiều biến cố. Như tất cả các lời tiên tri trong Kinh thánh, điều cần nói ở đây là hãy tách rời sự kiện được tiên đoán có liên hệ với một tương lai gần khỏi các sự kiện được dự báo là sẽ xảy ra trong một tương lai xa. Bốn mươi năm sau khi bài giảng nầy được rao giảng, quân La mã đã phá hủy hoàn toàn Đền thờ. Không còn một hòn đá nào nằm trên hòn đá nào. Biến cố gây chấn động lớn đó được phát họa rõ nét trong bài giảng nầy.

“Những điều nầy” trong câu hỏi của cac sứ đồ và câu trả lời của Chúa Jêsus đều liên hệ với biến cố đó. “Một người sẽ được đem đi và người kia còn ở lại” ám chỉ sự phấn khích của Hội thánh khi được sứ đồ Phaolô dạy dỗ (ITêsalônica 4:13-17). Nỗi thống khổ cùng cực nầy tương đương với những biến cố trong sách Khải huyền ở những chỗ ghi nhận sự phán xét có các dấu ấn, loa và những chén đau đớn kinh khiếp theo lời tiên tri xảy đến (Khải huyền 6-19).

Các sứ đồ hỏi về điềm báo trước của ba biến cố nầy. Chúa Jêsus dạy rằng không ai biết được chính xác thời điểm xảy ra, nhưng chúng ta có thể nhìn thấy những dấu hiệu như thời tiết xấu đến gần, và tiếp theo sẽ xuất hiện các dấu hiệu của sự Chúa đến và tận thế. Một trong số những dấu hiệu đó là: chiến tranh giặc giã và những lời đồn đại về chiến tranh (chúng ta gọi những lời đồn chiến tranh là “chiến tranh lạnh”). Các dân các nước sẽ dấy lên đánh nhau (chúng ta gọi những cuộc xung đột nầy là “chiến tranh thế giới”). Đói kém, động đất, sự bỏ đạo xuất hiện cũng là những dấu hiệu. Do đó chúng ta phải luôn xem xét ba biến cố nầy thật nghiêm túc.

Ngài tiên đoán rằng sự đến của Ngài sẽ rất lạ lùng, giống như tia chớp xẹt ngang bầu trời, và hơn tất cả những dấu hiệu nầy, sự đến của Ngài sẽ xảy ra vào thời điểm mà không ai nghĩ là Ngài sẽ đến. Tuy nhiên, sự thách thức của Ngài là hãy quan sát và đảm bảo rằng khi Ngài đến, Ngài sẽ thấy chúng ta là những đầy tớ ngay lành, trung tín.

Sự ứng dụng bài giảng nầy của Ngài được thể hiện qua ba ẩn dụ trong Mathiơ 25. Ẩn dụ thứ nhất ngụ ý rằng khi Chúa đến Ngài sẽ phán xét từng cái đèn dầu rỗng. Dầu là biểu tượng của Đức Thánh Linh trong Kinh thánh. Những người nữ đồng trinh ngu dại đã không chuẩn bị sẵn dầu trong đèn mình, một bức tranh mô tả hình ảnh những người trong Hội thánh không lo sửa soạn đời sống tâm linh mình khi Chúa trở lại. Thách thức của ẩn dụ thứ nhất là khi Chàng Rể (Chúa Jêsus) tái lâm, những ai cần dự phòng dầu (con cái Chúa) đến lúc đó mới chạy đi kiếm dầu cho đèn mình thì đã quá trễ.

Sự đột phá của ẩn dụ thứ hai là khi Chúa đến Ngài sẽ phán xét từng bàn tay không. Đây là ẩn dụ quen thuộc về talâng. Ngài sẽ hỏi chúng ta câu hỏi mà Đức Chúa Trời đã có lần hỏi Môise: “Trong tay ngươi cầm vật chi?” (Xuất 4: 2). Nhiều câu Kinh thánh khác cho chúng ta biết sẽ có tòa án xét xử của Đấng Christ sau khi Ngài Tái Lâm (ICôrinhtô 3:13-15; IICôrinhtô 5:10). Ẩn dụ nầy dạy rằng chúng ta hãy là những đầy tớ quản trị một cách trung tín những gì Chúa giao thác cho chúng ta.

Ẩn dụ thứ ba áp dụng cho bài giảng nầy bằng sự dạy dỗ rằng khi Chúa tái lâm, Ngài sẽ phán xét từng tấm lòng trống rỗng –là người không quan tâm cưu mang đến những kẻ đói khát, trần truồng, bệnh tật và tù tội mà Chúa Jêsus thường gọi là “anh em của Ta”, những người đang chịu khổ như là điều tất yếu để trở thành môn đồ Chúa, họ đã nếm trải những sự đó trong khi thực hiện sứ mạng trọng đại mà Chúa đã ủy thác cho Hội thánh Ngài.

Mục sư Dick Woodward

Nguồn: mbc.icm.org

Sơ lược về chương trình Thánh Kinh Lược Khảo (MBC)

Thánh Kinh Lược Khảo (MBC) là chương trình nghiên cứu toàn bộ Kinh thánh, thêm vào đó là các bài giảng trên núi và các chủ đề về hôn nhân và gia đình. Các bài học nầy được xem như là chương trình giảng dạy cơ bản nhằm chăm sóc đời sống Cơ đốc, và hỗ trợ sự tăng trưởng tâm linh cho hội thánh trên toàn cầu thông qua các mục vụ hợp tác quốc tế (ICM). Mục sư Dick Woodward sáng lập khóa học nầy với phương cách độc đáo làm cho cách sách trong Kinh thánh trở nên sống động mà không bị ngăn trở bởi hệ phái tôn giáo và văn hoá nào. Chương trình nầy cung cấp phương pháp tự học Kinh thánh cách dễ hiểu dành cho mọi đối tượng mà không phụ thuộc vào trình độ văn hoá.

Chương trình giảng dạy Thánh Kinh Lược Khảo bao gồm 4 phần:

Bài học được thu âm: Bao gồm các bài học dễ hiểu, lý tưởng cho các nhóm học hoặc cá nhân . Một vài ngôn ngữ chỉ có các bài học dưới dạng nghe nầy, đặc biệt là những nơi có kỹ năng viết và đọc còn thấp.

Sách hướng dẫn dành cho các nhóm trưởng: Các sách nầy được viết cho các nhóm trưởng khi tham gia học chương trình Thánh Kinh Lược Khảo. Chương đầu tiên của bất kỳ giai đoạn nghiên cứu nào cũng có thông tin mở rộng dành cho các nhóm trưởng, tiếp theo là các câu hỏi dành cho nhóm nhỏ thảo luận. Sách hướng dẫn dành cho nhóm trưởng có những câu trả lời được in đậm.

Sách dành cho sinh viên: Các sách nầy hướng dẫn sinh viên học từng bài trong chương trình Thánh Kinh Lược Khảo. Sách bao gồm phần tóm tắt về bài học và các câu Kinh thánh chính, thêm vào đó là các câu hỏi hướng dẫn nghiên cứu y như trong sách hướng dẫn dành cho nhóm trưởng (Sách nầy không có phần trả lời).

Sách nghiên cứu: Các sách nghiên cứu được cung cấp như là tài liệu bổ sung về bối cảnh bài học cũng như phần giải nghĩa cho các nhóm trưởng. Các sách nầy không theo trình tự như các bài học dưới dạng âm thanh nhưng nó rất giá trị và nâng cao sự hiểu biết giúp ích cho người học trong quá trình nghiên cứu Kinh thánh. Cách tốt nhất để sử dụng sách nầy là đọc chúng như là phần giải nghĩa cho toàn bộ một chuyên mục (ví dụ: Từ Sáng thế ký đến Xuất Ê-díp-tô ký, các bài giảng về phước lành của Chúa Giê-xu trên núi).

Đọc Kinh thánh trong quá trình học như thế nào? Nhiều người yêu cầu MBC liệt kê các đoạn, câu Kinh thánh để họ đọc trước mỗi bài học. Cách học tại đây không dựa vào từng câu Kinh thánh nhưng sử dụng nguyên cả một sách để làm tài liệu cho mỗi bài học. Tốt nhất là phải đọc hết những sách của Kinh thánh trong một chuyên mục nào đó. Ví dụ: Khi học về Tân Ước từ Công vụ các sứ đồ đến Rô-ma, người học cần phải đọc hết hai sách nầy và nghe toàn bộ các bài học ở dạng âm thanh.

Bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố.